Veelgestelde vragen

Algemeen over herindeling

Op 1 januari 2019 gaan de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn herindelen tot één gemeente Westerkwartier. De herindeling zorgt voor een bestuurlijk sterke gemeente, in een streek die van oudsher aan elkaar verbonden is. Deze gemeente is klaar voor de toekomst met moderne, kwalitatief goede, persoonlijke dienstverlening voor alle inwoners, instellingen en het bedrijfsleven, tegen zo laag mogelijke kosten.

De gemeente Westerkwartier wil een aantrekkelijke gemeente worden om in te wonen, werken en recreëren, waarin de onderlinge betrokkenheid en zelfstandigheid van de inwoners voorop staat.

De vier gemeenteraden in het Westerkwartier hebben in mei 2013 het rapport Grenzeloos Gunnen besproken. De gemeenten staan in de nabije toekomst voor grote opgaven op onder meer het gebied van het sociaal domein, economie en werkgelegenheid. Dit vraagt om een grotere bestuurskracht en vormt de inhoudelijke aanleiding voor de herindeling.

De gemeenteraden in het Westerkwartier zien de noodzaak tot herindeling en hebben hier alle vier in november 2015 een besluit over genomen. De definitieve herindelingsdatum is vastgesteld op 1 januari 2019.

De gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn én de voormalige gemeente Ezinge gaan op 1 januari 2019 op in één gemeente. De voormalige gemeente Ezinge is het oostelijk gedeelte van nationaal landschap Middag-Humsterland en bevat de dorpen Ezinge, Feerwerd en Garnwerd. Tot 2019 behoort dit deel van Middag-Humsterland tot de gemeente Winsum, na 1 januari 2019 behoort het tot de nieuwe gemeente Westerkwartier. Dit naar aanleiding van een volksraadpleging waarin een meerderheid van het Middag-Humsterland zich heeft uitgesproken om bij het Westerkwartier gevoegd te worden.

De nieuwe gemeente heeft een duidelijke afbakening. De gemeente heeft het Reitdiep als natuurlijke grens en wordt verder begrenst door de gemeente Groningen en de provincies Drenthe en Fryslân. Gemeente Westerkwartier heeft straks zo’n 62.000 inwoners, bestaat uit 369 km² en bevat 41 dorpen. De nieuwe gemeente beslaat ongeveer hetzelfde gebied als de gelijknamige regio in de 16e eeuw.

Het Middag-Humsterland ligt nu verspreid over twee gemeenten. Vanuit het gebied is regelmatig aangegeven dat het Middag-Humsterland na de herindeling in één gemeente moet komen te liggen.
De gemeente Winsum en Zuidhorn hebben van de inwoners zelf willen horen of zij dit wenselijk vinden en zo ja, in welke gemeente het Middag-Humsterland moet komen te liggen. De volksraadpleging heeft een heldere uitslag opgeleverd. 76% van de inwoners van het Middag-Humsterland wil dat dit in een gemeente moet komen te liggen. 92% van deze groep inwoners vindt dat dat het Westerkwartier moet zijn.

In het Herindelingsontwerp wordt uitgelegd dat er gekozen is voor de naam Westerkwartier. Deze naam is ingeburgerd en cultuurhistorisch ingeslepen. Bovendien duidt het aan om welk deel van de provincie Groningen het gaat en hoe de grenzen liggen.

Financiën

Een herindeling heeft effecten op de woonlasten voor inwoners, zoals de Onroerend Zaak Belasting (OZB) en de afvalstoffen- en rioolheffing. Na de samenvoeging gelden namelijk voor alle inwoners van de nieuwe gemeente dezelfde tarieven. De nieuwe gemeenteraad bepaalt in 2019 de hoogte van deze tarieven. De nieuwe tarieven kunnen zowel hoger als lager worden dan de nu geldende tarieven. Het streven is erop gericht dat de omvang van de nieuwe begroting niet groter wordt dan de som van de begroting van de vier ‘oude’ gemeenten.

Category: Financiën

Het Rijk geeft een vergoeding, de zogenoemde frictiekostenvergoeding. Hieruit worden onder andere de kosten voor het samenvoegen van de ambtelijke gemeente betaald. Voor het Westerkwartier gaat dit om in totaal ongeveer 16 miljoen euro.

Category: Financiën

Gevolgen fusie

Een herindeling is vooral een bestuurlijke en organisatorische verandering. Door met elkaar samen te gaan, ontstaat een sterkere gemeente die beter in staat is de gemeentelijke diensten te leveren. Ook wordt de gemeente een krachtige partner voor maatschappelijke instellingen, ondernemers en andere overheden. Uitgangspunt is dat inwoners zo min mogelijk last en zo veel mogelijk voordeel ondervinden van de herindeling. Uiteindelijk gaat een inwoner dit merken.

De nieuwe gemeenteraad neemt beslissingen die effect hebben op de dienstverlening (zoals het aanvragen van reisdocumenten), de woonlasten (zoals de belastingen) en voorzieningen (zoals een sporthal). In de besluitvorming wordt ook de input van inwoners meegenomen. Hiervoor zijn twee bijeenkomsten, de W-500, georganiseerd. Ook is er een enquête uitgezet. Verder kunnen geïnteresseerden zich aanmelden voor het burgerpanel.

Category: Gevolgen fusie

Er zijn zeker voordelen voor de inwoners, denk bijvoorbeeld aan een betere kwaliteit van de dienstverlening en van het bestuur.

Category: Gevolgen fusie

In het door de gemeenteraden aangenomen Herindelingsontwerp staat dat de nieuwe gemeente ‘dichtbij’ inwoners wil zijn. Bereikbaarheid, persoonlijk contact en nabije dienstverlening staan voor de nieuwe gemeente centraal. Over de invulling hiervan wordt nagedacht met onder andere dorpsverenigingen.

Category: Gevolgen fusie

Inspraak en proces

Het herindelingsproces kent drie trajecten:
1. In het wettelijke traject vindt de bestuurlijke voorbereiding en besluitvorming plaats. Dit traject ligt vast en kent vooral formele stappen.
2. Het fusietraject gaat over de samenvoeging van de vier gemeentelijke organisaties.
3. In het verandertraject werken de gemeenten samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan een nieuwe gemeente.

Binnen de vier gemeenten zijn veel bestuurders betrokken bij het herindelingsproces. Wat zijn de rollen en verantwoordelijkheden?

Gemeenteraden
De raden zijn ook binnen een gemeentelijke herindeling het hoogste orgaan. Alle zaken die in een ‘normale’ situatie ter besluitvorming aan de raad zouden worden voorgelegd worden dat nu ook. In het herindelingsproces worden onder andere de kadernotitie, het Herindelingsontwerp en daarna het Herindelingsadvies door de vier raden vastgesteld.

Raadsgroep
De Raadsgroep bestaat uit één lid per fractie van de vier gemeenteraden. De inhoudelijke behandeling van alle herindelingszaken waarover de raden gaan (kaderstelling, controle, volksvertegenwoordiging) vindt plaats in de Raadsgroepvergadering. De Raadsgroep doet voorstellen aan de raad van de nieuwe gemeente Westerkwartier en neemt besluiten die nodig zijn ter voorbereiding op de start van de nieuwe gemeente en het functioneren van de nieuwe raad.

Colleges van B&W
De colleges van burgemeester en wethouders van de vier gemeenten leggen voorstellen en stukken over de herindeling voor besluitvorming voor aan de raden in hun gemeente. De inhoudelijke voorbereiding hiervan wordt gedaan door de stuurgroep.

Stuurgroep
De stuurgroep bestaat uit de burgemeesters en één wethouder per gemeente en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het herindelingsproces. De Stuurgroep neemt zelfstandig besluiten over alle zaken aangaande herindeling, die vervolgens door de colleges worden bekrachtigd.

Tijdens het traject vinden er informatiesessies met inwoners plaats. In 2016 zijn er twee W-500 bijeenkomsten georganiseerd om input van bewoners en belangstellenden te verzamelen. Ook is er onder de inwoners in 2016 een enquête uitgezet. Van 23 januari 2017 tot 20 maart 2017 is het mogelijk een zienswijze in te dienen op het Herindelingsontwerp. In 2017 start een burgerpanel waar inwoners zich voor kunnen aanmelden. Daarnaast wordt er nog in gesprek gegaan met de dorpsverenigingen.

Nee. Een referendum over de herindeling is niet aan de orde.

Het Herindelingsontwerp geeft de inhoudelijke onderbouwing en verantwoording van de voorgestelde herindeling. Het Herindelingsontwerp is de basis voor het Herindelingsadvies van de provincie aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In januari 2017 hebben de gemeenteraden van Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn en de gemeenteraad van Winsum het Herindelingsontwerp vastgesteld. Het Herindelingsontwerp ligt van 23 januari 2017 tot 20 maart 2017 ter inzage.

Gemeentelijke herindeling vindt plaats op basis van de wet. Het uiteindelijke besluit wordt genomen door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer door in te stemmen met een wetsvoorstel, dat wordt voorbereid door het Kabinet. Het herindelingsontwerp vormt de basis voor het wetsvoorstel.

Voorzieningen

Dit is primair aan de schoolbesturen om te beslissen. Krimpende leerlingenaantallen maken dit lastig, aangezien de bekostiging door het Rijk gebonden is aan een bepaalde ondergrens van leerlingenaantallen. Streven is uiteraard om basisonderwijs voor alle inwoners toegankelijk en bereikbaar te houden. Daarbij is uiteraard ook kwaliteit van onderwijs van groot belang.

Category: Voorzieningen

Het herindelingsontwerp gaat uit van een organisatie en werkwijze die dichtbij de burger staat: dienstverlening dicht bij inwoners thuis en geen gemeentehuis. Denk hierbij aan de keukentafelgesprekken binnen het sociaal domein. De toenemende digitalisering en automatisering zorgt ervoor dat het steeds minder noodzakelijk wordt om naar “het gemeentehuis” te gaan voor de dienstverlening.

Category: Voorzieningen

Het aanvragen van een paspoort, ID-kaart en rijbewijs moet persoonlijk gebeuren. Op welke manier dit in de gemeente Westerkwartier gaat gebeuren is nog niet bekend. Wel staat in het Herindelingsontwerp dat de dienstverlening dicht bij inwoners thuis moet plaatsvinden en dat er geen gemeentehuis komt.

Category: Voorzieningen

Westerkwartier als organisatie

De nieuwe burgemeester wordt benoemd door de nieuwe gemeenteraad. Daar komt een vacature voor. Het is gebruikelijk dat na de herindeling de provincie een waarnemend burgemeester benoemt.

Een nieuwe gemeente krijgt een nieuwe gemeenteraad. Voor de samenvoeging op 1 januari 2019, zijn in november 2018 de gemeenteraadsverkiezingen voor de nieuwe gemeente. De nieuwe gemeenteraad kan dan meteen na de herindeling van start. De gemeenteraadsverkiezing komt in plaats van de landelijke gemeenteraadsverkiezingen. De gebruikelijke termijn van vier jaar voor de gemeenteraad wijkt daardoor bij een gemeentelijke herindeling iets af.

Er worden nieuwe verkiezingen gehouden. Het aantal zetels/gemeenteraadsleden wordt bepaald aan de hand van het inwoneraantal van de nieuwe gemeente. In de nieuwe gemeente wonen straks zo’n 62.000 inwoners. Bij een gemeente van die omvang hoort een aantal van 33 raadsleden. De nieuwe gemeenteraad beslist straks over dezelfde soort zaken als de huidige raden nu doen, maar dan voor een groter gebied.

Nee, de medewerkers van de organisaties worden opgenomen in de nieuwe gemeentelijke organisatie.

De provincie heeft een toezichthoudende rol op de gemeentefinanciën. In het geval van een herindeling is er sprake van toezicht op bepaalde besluiten waarbij sprake is van nieuwe investeringen. Dit om te voorkomen dat een gemeente eventueel nog grote uitgaven doet die tegen het belang ingaan van de nieuw te vormen fusiegemeente. De gemeenten maken hierover ook met elkaar afspraken zodat ze elkaar goed informeren en investeringen met elkaar afstemmen.

Het karakter en de identiteit van de bestaande kernen is niet afhankelijk van de omvang van de gemeente. De kernen blijven zichzelf. Op de bebouwde komborden blijven de namen van de dorpen en kernen staan, met daarbij de vermelding van de nieuwe gemeentenaam.

Wanneer het Herindelingsadvies is aangenomen door de gemeenteraden start de ontwikkeling van een nieuw logo en huisstijl.

Aanmelden nieuwsbrief

E-mailadres:*
Facebook
Twitter